Jongeren Informatie Punt

Minimumjeugdloon [Klik hier voor een tabel]
Als je jonger bent dan 23 jaar geldt voor jou het minimumjeugdloon. De hoogte van je loon wordt niet alleen bepaald door het aantal uren dat je hebt gewerkt of het werk dat je doet, maar ook door je leeftijd.
[omhoog]

Het verschil tussen brutoloon en nettoloon
Het brutoloon is het loon dat je officieel verdient volgens de CAO die bij jouw functie of bedrijfstak hoort. Van dit loon moeten belasting en verzekeringspremies betaald worden. Gelukkig hoef je dit niet allemaal zelf te regelen of uit te rekenen: de werkgever doet dit voor je. Wanneer van je brutoloon alle belastingen en verzekeringspremies betaald zijn, blijft je nettoloon over. Dit is dus het bedrag dat je elke maand op je rekening gestort krijgt.
[omhoog]

Loonstrookje
Elke maand moet je van je werkgever een loonstrookje krijgen. Hierop moet in ieder geval staan wat je bruto- en nettoloon is. Ook moet je op je loonstrookje kunnen zien welke bedragen er van jouw brutoloon worden gehaald om premies en dergelijke te betalen. Snap je je loonstrookje niet? Ga dan naar je baas of de personeelsfunctionaris.
[omhoog]

Vakantiegeld
Je hebt recht op vakantiegeld. Het vakantiegeld is 8% van je brutojaarloon en komt boven op je (minimum)loon. Meestal krijg je je vakantiegeld 1 keer per jaar uitbetaald. Dit is dit rond mei. Ook wanneer je stopt met werken krijg je je opgebouwde vakantiegeld uitbetaald.
[omhoog]

Ziektegeld
Als je een keer een dagje ziek bent en niet kunt werken is er niet zoveel aan de hand. Je krijgt die dag gewoon uitbetaald. Je baas is verplicht je het eerste jaar door te betalen, behalve als je contract afloopt voordat er een jaar voorbij is. Dan krijg je doorbetaald tot het einde van je contract. Als je na dat jaar nog ziek bent, betaalt je baas niet meer door. Je komt dan in de Wet op de Arbeidsongeschiktheidsverzekering (WAO). Als je een jong gehandicapte bent is er de Wet Arbeidsongeschiktheidsverzekering Jonggehandicapten (Wajong). Om voor de WAO of Wajong in aanmerking te komen moet je:

in Nederland wonen,

op je 17e verjaardag arbeidsongeschikt zijn,

52 weken aaneengesloten arbeidsongeschikt zijn geweest

rechtmatig in Nederland verblijven (dus een verblijfsdocument hebben of de Nederlandse nationaliteit hebben)

je moet minimaal 25% arbeidsongeschikt zijn,

je moet binnen 13 weken nadat je 17 bent geworden, je melden bij het UWV.

[omhoog]

Zwart werken - Wit werken
Als je wit werkt dan betaalt je werkgever voor jou verplichte belastingen en premies. Bij zwart werken doet hij dat niet. Dit is tegen de regels en dus strafbaar! Zwart werk kan gunstig lijken, omdat het lijkt dat je meer verdient dan volgens het nettoloon. Het nadeel is echter dat je niet verzekerd bent tegen bijvoorbeeld ziekte of een ongeluk op je werk. Normaal gesproken krijg je dan een (ziektewet)uitkering. Als je zwart werkt, krijg je dat niet, omdat je werkgever geen premies en belastingen voor jou heeft betaald. Ook heb je als zwartwerker vaak geen recht op doorbetaalde vakantiedagen en op vakantiegeld. Het is voor je werkgever gunstiger als jij zwart werkt, maar voor jou dus niet! Je weet zeker dat je niet zwart werkt als:

je een arbeidsovereenkomst hebt met je werkgever, die door jullie allebei is ondertekend.

je regelmatig een loonstrookje krijgt

je loon op je bankrekening wordt gestort

je een loonbelastingverklaring hebt ingevuld

als je bent aangemeld bij de bedrijfsvereniging en het ziekenfonds

[omhoog]

Werktijden
Als je onder de 18 bent, dan gelden er een aantal speciale regels voor je werktijden.

Ben je 13 of 14 dan mag je op schooldagen bepaalde karweitjes doen bij jou in de buurt. Je kunt denken aan het wassen van auto's, folders bezorgen of oppassen bij familie. Dit mag je maximaal 2 uur doen op een schooldag. Ook mag je niet-industri�le arbeid van lichte aard doen. Dit betekent dat je vakken mag vullen in de supermarkt, fruit mag plukken of mag helpen in een restaurant. Je mag dit alleen doen op de dagen dat je niet naar school gaat of in de vakantie. In totaal mag je per schoolweek niet meer werken dan 12 uur en in een vakantieweek niet meer dan 35 uur. Per jaar mag je maximaal 4 weken werken, waarvan maximaal 3 weken achter elkaar.

Wanneer je 15 jaar bent mag je maximaal 12 uur per week werken. Daarvan mag je 2 uur op een schooldag en 8 uur per dag in het weekend of in de vakantie. In de schoolvakantie mag je 6 weken werken waarvan 4 aaneengesloten. Je mag dan 40 uur per week werken.

Op je 16e t/m je 17e mag je op een schooldag maximaal 9 uur werken en per week 45 uur. Dan moet je natuurlijk wel hebben voldaan aan je leerplicht. Dat betekent dat wanneer je 16 jaar bent, je 3 schooldagen en als je 17 jaar bent, 5 schooldagen mag werken. Wat nog niet mag is nachtdiensten draaien of achter de bar werken. Daarvoor moet je 18 jaar zijn.

[omhoog]

Pauzes
Na een paar uur (hard) werken is het lekker als je een half uurtje niets hoeft te doen. Over pauzes staat in de wet het volgende vastgelegd: als je werk 4,5 tot 8 uur duurt heb je recht op minimaal een aaneengesloten half uur pauze en werk je langer dan 8 uur dan heb je recht op minimaal 3 kwartier pauze, waarvan een half uur aaneengesloten moet zijn. Dit zijn de regels zoals die door de wet zijn vastgelegd. Het kan zijn dat in de CAO van jouw bedrijf andere afspraken zijn gemaakt over pauzes. Je pauzes worden overigens niet doorbetaald.
[omhoog]

Overwerk
Wanneer je door blijft werken na je offici�le werktijd, dan ben je aan het overwerken. Dit kan niet onbeperkt. Je moet elke dag een rustperiode hebben van 11 uur. Deze 11 uur moet in elk geval liggen tussen 10 uur 's avonds en 6 uur 's ochtends of 11 uur 's avonds en 7 uur 's ochtends.
Je bent trouwens niet verplicht om over te werken, je mag weigeren. Dat kan in de volgende gevallen:

-als de wet wordt overschreden. Je hebt hierboven kunnen lezen hoeveel uur per week je mag werken bij een bepaalde leeftijd. Deze uren staan vastgelegd in de wet. Word je gevraagd om meer uren te werken, dan mag dat dus niet, want dan wordt de wet overtreden.
- als de CAO regeling wordt overtreden. In CAO's is geregeld hoeveel je mag overwerken. Er is vaak een maximum aan gesteld. Ook is in de CAO geregeld hoeveel je betaald krijgt voor je overwerk.
-de algemene regel wordt overtreden. De algemene regel is dat je als werknemer binnen redelijke grenzen bereid moet zijn om soms over te werken. Is het zo dat je niet meer 'soms' over werken moet maar regelmatig, en het is niet meer redelijk te noemen, dan wordt de algemene regel dus overtreden.
[omhoog]

CAO [collectieve arbeids overeenkomst]
CAO is een afkorting die staat voor Collectieve Arbeids Overeenkomst. In gemakkelijk Nederlands zou je kunnen zeggen dat het een arbeidsovereenkomst is voor iedereen die hetzelfde soort werk doet. In een CAO staan afspraken over alles wat met geld te maken heeft, bijvoorbeeld lonen, vakantiegeld, reiskosten, ziektegeld, enz. Er staan ook andere belangrijke zaken in: ontslag, werktijden, recht op vrije dagen bij bijvoorbeeld een bevalling of bruiloft. Verder staat er in : voor wie de CAO geldt en hoe lang hij geldig is. Een CAO is bedoeld om je zekerheid te geven over je rechten en plichten en al je arbeidsvoorwaarden. Je kunt dit niet allemaal in je eentje regelen met je baas, dus hebben vakbonden en werkgeversorganisaties dit gedaan. In je arbeidsovereenkomst staat onder welke CAO je valt. Zijn er zaken waar je vragen over hebt, zoals het recht op vrije dagen als je gaat verhuizen, of het juiste loon? Dat kun je aan je baas vragen, maar het staat ook in de CAO. De CAO waar jij onder valt is vaak gedrukt in de vorm van een boekje dat je van je baas krijgt of bij de afdeling Personeelszaken kunt krijgen.

bijgewerkt: februari 2006
[omhoog]