algemene informatie over drugs
wat zijn drugs | waar komen drugs vandaan | hoe gemakkelijk raak je aan de drugs | hoe ga je om met het drugs gebruik van een ander | meer informatie en hulp

Wat zijn drugs
Alle soorten drugs hebben gemeen dat het stoffen zijn die de hersenen op een bepaalde manier prikkelen. Die hersenprikkels veroorzaken verschillende geestelijke en lichamelijke effecten. Deze effecten kunnen stimulerend zijn, of juist verdovend, of bewustzijnsveranderend. Daarmee wordt bedoeld:
[omhoog]


Stimulerend: bij gebruik van middelen met een stimulerend effect krijg je het gevoel meer energie te hebben en alerter te zijn. Voorbeelden van middelen met een stimulerende werking zijn cocaïne en amfetamine (speed), maar ook tabak en koffie.
Verdovend: hierbij krijg je het effect van een slaperige roes. Door de kalmerende en ontspannende werking worden de scherpe kantjes van het leven wat minder scherp, of soms volledig weggedrukt. Voorbeelden van middelen met een verdovende werking zijn heroïne en andere opiaten, maar ook alcohol en slaapmiddelen.
Bewustzijnsveranderend: bij het gebruik hiervan veranderen stemming en waarneming: de wereld ziet er (heel) anders uit. Voorbeelden van middelen met een bewustzijnsveranderende werking zijn LSD, paddo's en andere tripmiddelen.

Het onderscheid tussen de werking van verschillende drugs is niet altijd even scherp te maken. Sommige middelen hebben een gemengd effect. XTC is enerzijds oppeppend, en anderzijds verandert het de waarneming. Hasj en weed kunnen, afhankelijk van de hoeveelheid en de situatie, tegelijk bewustzijnsveranderend en versuffend werken.
[omhoog]

Waar komen drugs vandaan
Drugs komen oorspronkelijk uit de natuur. Hasj en marihuana komen van de hennepplant. Sterkere bewustzijnsveranderende middelen zijn bijvoorbeeld te vinden in de peyote-cactus en in sommige paddestoelen. Cocaïne wordt uit de bladeren van de coca-plant gehaald. Opium, de basis van morfine en heroïne, is een product van de papaverplant. Vanaf het begin van de negentiende eeuw is geleidelijk aan ontdekt wat precies de werkzame stoffen in de natuurproducten zijn. Een aantal van deze stoffen bleek ook in laboratoria te kunnen worden nagemaakt. Er zijn ook drugs uitgevonden in het laboratorium. Voorbeelden daarvan zijn LSD, XTC en benzodiazepinen, zoals Valium en Seresta. Druggebruik is niet alleen een verschijnsel van deze tijd. De oudste aanwijzingen dateren van 7000 jaar geleden. Oudere culturen hebben te weinig sporen nagelaten om er conclusies aan te verbinden. Wel kan gesteld worden dat druggebruik heel oud is en dat er vermoedelijk altijd wel mensen zijn geweest die drugs gebruikten. Wie gebruiken drugs en waarom? Veel mensen komen voor het eerst in contact met drugs als ze jong zijn. De drijfveer is dan vaak een mengeling van meedoen met anderen, stoer doen, het verkennen van grenzen, nieuwsgierigheid, het verdrijven van verveling en het zoeken van spanning. Ook trends kunnen een grote rol spelen. In veel gevallen weet iemand die voor het eerst drugs gaat gebruiken niet waarvoor hij kiest, omdat hij de eigenschappen en risico's van een bepaalde drug onvoldoende kent. Of iemand daarna doorgaat met gebruiken ligt aan de persoon, maar ook aan zijn omgeving. Wanneer de directe omgeving en met name de vriendenkring het gebruik accepteert of afwijst, dan heeft dat meestal grote invloed. Soms wordt er meegedaan, maar soms kan druggebruik tot gevolg hebben dat iemand zijn vriendenkring gaat veranderen. Er bestaat echter geen enkele drug die mensen tegen hun eigen wil in kan gaan overheersen. Druggebruik is in eerste instantie altijd een keuze van jezelf. Wie drugs gebruikt, kiest daar dus voor. Wel kan het zijn dat gebruik overgaat in misbruik. Het kan bijvoorbeeld zijn dat het druggebruik voor iemand een middel is geworden om de werkelijkheid te ontvluchten. Wanneer je dan nog een stap verder gaat is er eigenlijk geen sprake meer van een keuze: je bent dan afhankelijk geworden van het middel. Dat gebeurt niet automatisch van de ene dag op de andere. Dat ligt aan het middel dat gebruikt wordt, aan de persoon zelf en aan de situatie waarin hij of zij verkeert. Anders dan veel mensen denken, raakt niet iedereen die drugs gebruikt er ook verslaafd aan. Veel gebruikers, en vooral softdruggebruikers, stoppen na enige tijd.
[omhoog]

Hoe gemakkelijk raak je aan de drugs
Hoe gemakkelijk je drugs gaat gebruiken, hangt niet alleen van de werking van de drugs af, maar ook van andere factoren zoals je persoonlijkheid, je omgeving en de redenen om te gebruiken. Gebruiken omdat je je rot voelt is bijvoorbeeld riskanter dan gebruiken wanneer je lekker in je vel zit. Het maakt uit hoe vatbaar iemand is voor de effecten van een drug. De drempel is voor velen hoger wanneer er illegale drugs gebruikt worden dan wanneer het gaat om middelen zoals alcohol of medicijnen. Gebruik van laatstgenoemde soorten wordt gemakkelijker geaccepteerd. Dit brengt weer een ander risico met zich mee: meer mensen zullen het gebruiken, en daarmee wordt de kans op problemen groter. Geen enkele drug leidt bij eenmalig gebruik tot verslaving. Geheel willoos aan de drugs raken is dus uitgesloten. Gebruik van softdrugs leidt niet automatisch tot gebruik van harddrugs. Wel kan iemand op een harde manier softdrugs gebruiken door overmatig gebruik. Dat kan de wereld van de harddrugs dichterbij brengen. Want verkoopkanalen overlappen elkaar soms: er zijn hasjdealers die ook wel eens cocaïne, speed of XTC in de aanbieding hebben. In coffeeshops, waar geen harddrugs verkocht mogen worden, zal dit echter niet zo snel gebeuren. De politie oefent hier strenge controle op uit. Maar ook wanneer iemand op een toevallige manier met harddrugs begint, is er nog steeds de persoonlijke keuze: het is aan de gebruiker om wel of niet op zo'n aanbod in te gaan. Het is dus ook niet zo dat anderen je moedwillig verslaafd kunnen maken, bijvoorbeeld door 'iets in je cola te doen'. Een dealer bedenkt zich wel drie keer. Hij krijgt er geen klanten door maar raakt wel zijn dure spul kwijt. Iemand die wil gebruiken kan - en zal - er overal aan weten te komen. En iemand die niet wil, zal nooit gedwongen kunnen worden. Zijn drugs verslavend? Van verslaving word gesproken wanneer je afhankelijk van het middel wordt. Je kunt onderscheid maken tussen lichamelijke afhankelijkheid en geestelijke afhankelijkheid. We spreken van lichamelijke afhankelijkheid als het lichaam protesteert wanneer met het gebruik van een middel wordt gestopt (ontwenningsverschijnselen). Tolerantie is een ander lichamelijk verschijnsel. Dit betekent dat je bij regelmatig gebruik steeds meer nodig hebt om hetzelfde effect te voelen. Tolerantie en lichamelijke afhankelijkheid zijn verschijnselen die worden veroorzaakt door de aard van het middel. Er zijn middelen die beide verschijnselen met zich mee brengen, maar dat hoeft niet. Bij bepaalde middelen treedt geen van beide verschijnselen op. Geestelijke afhankelijkheid houdt in dat de gebruiker het idee heeft niet goed te kunnen functioneren zonder het middel, en dus steeds het middel opnieuw wil gebruiken. In feite kun je geen onderscheid maken tussen drugs die geestelijk verslavend zijn en drugs die dat niet zijn, want dat risico is bij alle drugs aanwezig. Maar of geestelijke afhankelijkheid optreedt, ligt veel meer aan de gebruiker en zijn of haar persoonlijke situatie dan aan het middel. Het is belangrijk je af te vragen hoe graag, hoe vaak en in welke mate je als gebruiker de effecten van een bepaald middel wilt ervaren. Het is dus moeilijk iets te zeggen over het risico van afhankelijkheid voor ieder middel, vanwege de individuele verschillen van de gebruikers. Zo kan de ene gebruiker snel geestelijk afhankelijk zijn van hasj, terwijl de andere gebruiker daar geen last van krijgt. Maar die kan op zijn beurt weer snel aan een ander middel verslingerd raken. Toch kun je in praktijk wel vaststellen dat de ene drug tot minder verslavingsproblematiek leidt dan de andere drug. Wanneer iemand echt afhankelijk van een drug is geworden, is het vaak moeilijk om er weer vanaf te komen. Bij veel soorten harddrugs en bij slaap- en kalmeringsmiddelen is de neiging erg groot om weer naar het middel te grijpen, omdat het gebrek eraan lichamelijk of geestelijk als heel onaangenaam wordt ervaren.
[omhoog]

Hoe ga je om met het drugsgebruik van een ander
De kans is groot dat je geconfronteerd wordt met druggebruik van iemand die je goed kent. Misschien gebruikt iemand binnen je familie, je vriend(in) of iemand in je vriendenkring. Het is moeilijk te zeggen hoe je daarmee om moet gaan. Iemand verbieden of afraden drugs te gebruiken helpt meestal niet. Maar wat werkt dan wel? Zorg ten eerste dat je goede informatie verzamelt over drugs. Het is belangrijk dat je met iemand die gebruikt over het onderwerp praat zonder vooroordelen. Als je je zorgen maakt over het gebruik van een ander, kun je er alleen maar op die manier achter komen hoeveel en waarom de ander eigenlijk gebruikt. Zwaar gebruik duidt op problemen waar iets aan gedaan kan worden. Die persoon moet de problemen zelf oplossen, zonodig met hulp van anderen. Wat 'zwaar gebruik' is hangt overigens af van het middel, hoe vaak het gebruikt wordt en waarom. Wees duidelijk over de grenzen die je stelt, voor de ander en voor jezelf. Probeer je aan afspraken te houden wanneer je die maakt. Vraag op tijd advies en zoek eventueel hulp. Want praten met mensen die echt afhankelijk zijn geworden van drugs is een stuk moeilijker. Zij zijn meesters in het ontkennen van hun gebruik. Ze weten vaak heel goed waar ze mee bezig zijn en waarom ze het doen. Zo'n gesprek mondt dan snel uit in de persoonlijke achtergronden of maatschappelijke omstandigheden van de gebruiker, en de zin van zijn of haar leven. Zo'n gesprek is meestal niet gemakkelijk: het is specialistenwerk.
[omhoog]

Meer informatie en hulp
Voor meer informatie en hulp kun je terecht bij de Instellingen voor de Verslavingszorg (ook wel Consultatiebureau voor Alcohol en Drugs (CAD) genoemd). Ook bij de GGD kun je meer informatie krijgen. Deze instellingen zijn te vinden in elke grote en middelgrote stad (zie de telefoongids of bel de Drugs Informatielijn: tel. 0900-1995).
[omhoog]